Муниципальное казенное учреждение "Усть-Алданский историко-краеведческий музей им. Сэһэн Ардьакыап" муниципального района "Усть-Алданский улус (район)"

Уус-Алдантан Сталинград кыргыһыытыгар

Фашисткай Германия  1941 сыллаахха Москва аннынааҕы кыргыһыыга хотторон баран,  Сталинград хайысхатынан киирэргэ былааннаммыта. Ол курдук  фашисткай главнокомандования  бу эппиэттээх сорудаҕы толорорго,  оччолорго 6-армияны салайа сылдьар генерал Ф. Паулюска сүктэрбитэ.  Өстөөх оччолорго төһө даҕаны Москва анныгар хоттордор, балайда даҕаны күүстээх этэ,ол курдук  Сталинград туһаайыытынан балтараа мөлүйүөннээх армияны муспута, бэрт элбэх танка, самолет, самоходнай орудиялар мунньуллубуттара, кинилэр… (читать далее)

Охлопков И.А — Туймалыырап

Бүгүн, Өлтөх нэһилиэгин кырдьаҕаһа, кыраайы үөрэтээччи, суруналыыс, суруйааччы Охлопков Иван Афанасьевич-Туймалыырап төрөөбүт күнэ. Иван Афанасьевич 1932 сыллаахха тохсунньу 30 күнүнэр Уус Алдан улууһун I Өлтөх нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Мүрү орто оскуолатын үөрэнэн бүтэрэн, Сэбиэскэй Аармыйаҕа сулуусбалаан холкуоска, «Ленинскэй тэрийээччи» хаһыакка, лесхозка, сибээс узелыгар үлэлээбитэ. Олоҥхонон умсугуйан олоҥхо суруйарга холонон «Өрөгөйдөөх Өркөн Бэлиикэй», «Дуолан Дьокутай» олоҥхоҕо тойуктардаах…. (читать далее)

Положение конкурса сочинений среди учащихся Усть-Алданского улуса «Усть Алдан-Земля Героев»

1. Общие положения Настоящее Положение разработано в целях организации и проведения конкурса школьных сочинений на темы героизма и подвига, жизни и трудовой деятельности Героев нашего улуса (далее — Конкурс). Конкурс проводится в рамках Месячника патриотического воспитания в образовательных организациях. Организатором Конкурса является МКУ «Борогонский музей истории улуса им.Сэһэн Ардьакыап» (далее — организатор) 2. Цели и задачи Конкурса:… (читать далее)

Тарскай Григорий Семенович (30.01.1908-08.09.1982) — тылбаасчыт, библиограф, литературнай критик.

1908 сыллаахха тохсунньу 30 күнүгэр Дүпсүн улууһун Бастакы Өспөх нэһилиэгэр төрөөбүт. Дьокуускайдааҕы советскай-партийнай оскуоланы бүтэрбит. 1931-1933 сылларга Иркутскайдааҕы педагогическай институтка үөрэммит. Райисполком сэкэрэтээринэн, бэрэссэдээтэлинэн, «Эдэр большевик» хаһыат эрэдээктэринэн, Дьокуускайдааҕы кинигэ кыһатын уонна араадьыйа биллэрэр-иһитиннэрэр Кэмитиэтин эрэдээктэр-тылбаасчытынан, «Кыым» хаһыат эрэдээксийэтин тылбаас салаатын сэбиэдиссэйинэн, А.С. Пушкин аатынан Дьокуускайдааҕы бибилитиэкэҕэ 21 сыл устата — библиограбынан, дириэктэри солбуйааччынан, дириэктэринэн… (читать далее)

«Саха Горькайа» — Григорий Семенович Тарскай

Социалистическай реализмы төрүттээччи нуучча уонна аан дойду литератураларын классига А.М. Горькай 1934 с., Советскай Союз суруйааччыларын I съеһин трибунатыттан элбэх омук литератураларын маастардарыгар «бэйэ-бэйэҕит айымньыларгытын тылбаастаһыҥ» диэн ыҥырбыт. Кини норуоттар доҕордоһууларын бөҕөргөтүүгэ, национальнай литературалары, бэйэ-бэйэлэригэр үтүө сабыдыаллаһыннаран, байытыһыннаран сайыннарыыга тылбаас уһулуччу суолтатын бэлиэтээн эппит. Нуучча тылыттан сахалыы тылбаас ордук Улуу Октябрьскай социалистическай революция бастакы күннэриттэн… (читать далее)

ТОҔО ИТИЭННЭ ХАЙДАХ СУРУЛЛУБУТАЙ “МАНЧААРЫ” ДИЭН ООННЬУУ (В.В. Никифоров ахтыытыттан быһа тардыы)

1905 сылга бастаан нуучча сирин барытын долгутан хамсаппыт революция Саха сиригэр тиийэн кэлэн кинилэри долгуппута урукку өртүгэр туохха да сыстыбына, билиминэ олорбут дьону. Сытар ынаҕы туруоруо суох курдук быһыылаах дьон эмискэччи хамсаан-имсээн, саҥаран-иҥэрэн кэллилэр: киһи үөйбэтэх-өйдөөбөтөх тылларын тыллаһан бардылар. Урукку өртүгэр сахалар тугу да билбэт, тугу да гыммыт-дьаһайбыт иһин тугу да өрө эппэт, туохха да… (читать далее)

Земскай бэйэни салайыныы 3 чааһа

Тохсунньу 5 күнүгэр Васильев дьиэтигэр киин кэмитиэт мунньаҕа буолбута, ол мунньах түмүгүнэн Арассыыйа Миниистэрдэрин Сэбиэтин бэрэссэдээтэлигэр граф де Виттеҕэ тэлэгэрээммэ суруйбуттара. Ол тэлэгэрээммэҕэ бары төлөбүрдэртэн босхолуулларын туһунан модьуйууларын биллэрбиттэрэ. 1906 сыллаахха олунньу 5 күнүгэр “Сахалар сойуустарын” уобаластааҕы сийиэстэрин тэрийии туһунан ыҥырыы ыытыллыбыта. “Сахалар сойуустара” либеральнай-демократическай буолан радикальнай модьуйуулары туруорбатаҕа. Баар судаарыстыбаны, монархияны утарбатаҕа. Ирдэбиллэригэр Саха… (читать далее)

Земскай бэйэни салайыныы 2 чааһа

В.В. Никифоров оҥорбут “Саха уобаластааҕы земскэй бэйэни салайыныы сүрүн торума” бырайыак бэйэтин салҕааһынын уонна сайдыытын 1906 сыллаахха тохсунньу 4 күнүгэр В.В. Никифоров тэрийбит “Сахалар сойуустарыгар” булбута. Кини бастаан бэйэтин дьиэтигэр ахсынньы 31 күнүгэр доҕотторун мунньан сүбэ мунньах тэрийбитэ. Кинилэртэн өйөбүлү ылаат, В.В. Никифоров тэрийэр бөлөҕүн кытта Жураковскай диэн уобалас типографиятын сэбиэдиссэйин дьиэтигэр тохсунньу 4 күнүгэр… (читать далее)