Муниципальное казенное учреждение "Усть-Алданский историко-краеведческий музей им. Сэһэн Ардьакыап" муниципального района "Усть-Алданский улус (район)"

«Үлэ Албан аата» орден толору кавалера, Россия Үлэҕэ Геройа Михаил Николаевич Готовцев

Михаил Николаевич Готовцев 1946 сыллаахха тохсунньу 2 күнүгэр Уус Алдан улууһун Байаҕантай нэһилиэгэр, «Ыарҕа» сайылыгар төрөөбүтэ. Ийэтэ Готовцева Аграфена Михайловна — Араатар Арыпыана үйэтин тухары ыанньыксыт. Уруккута «Бартыһаан Дьөгүөрэп» колхоз аатырбыт үлэһитэ этэ. Кини үлэҕэ сыһыанынан, кыайыгаһынан уолугар үгүс холобур буолан Михаил Николаевич адьас кыра сааһыттан сүөһү итиитин ыарахан үлэтигэр сыстаҕас буола улааппыта. Готовцевтар төрүт олохторо «Ыарҕа», «Таанньаран», «Убаһалаах» алаастар, саха киһитин кута-сүрэ тохтуур мааны дойдулара. Туохха барытыгар өбүгэлэрбит этэллэринии; сүрэх — быраап, сүрэхтээх киһи уопсастыба олоҕуттан хаһан да туора турбат. Михаил Николаевич нэһилиэк, улуус Сүбэлэрин хас да төгүллээх депутатын, ыччат наставнигын быһыытынан киэҥник биллэр. Талааннаах, барыга бары сыһыамах буолар. Михаил Николаевич уус-уран самодеятельноһы көрүүлэргэ көхтөөхтүк кыттар. Үнкүүһүт, ырыаһыт бэрдэ. Маны таһынан кини чөл олохтоох спорду сэҥээрэр киһи, эдэр эрдэҕинэ хайыһарга I разряд, чэпчэки атлетикаҕа II разряд нуормаларын толорбута. Спорт — кини олоҕун эрэллээх аргыһа. Бу маннык дэгиттэр талааннаах, үлэһит киһиэхэ ыччат дьон тардыһар. Михаил Николаевиһы кытта «Мечта» фермаҕа бииргэ үлэлээбит дьон киниэхэ өрүү махтана саныыллар. Кэлин да идэни талбыттарын иһин кинилэр үгүстүк сиргэ, сүөһүгэ олохтоох сыһыаҥҥа үөрэнэн, билигин бигэ ыал ийэлэрэ, аҕалара буолан олороллор. «Мин билигин оҕолору, ыччаттары олус сөбүлүүбүн. Кинилэрдиин кэпсэтэр олус интириэһинэй. Урукку биһигиттэн чыҥха атын дьон» — диир Герой. Билигин дьон үксэ ыччаттары ыас оҥостон ыстыыр кэмнэригэр, бу олус сиэрдээх, киһини толкуйдатар этии.

Үлэтэ кирбииттэн кирбиигэ.

—        1966 с. Михаил Николаевич Танда орто оскуолатын бүтэрэн Табалаах ферматыгар ыанньыксытынан үлэлии тахсыбыта.

  • 1968 с. Михаил Николаевич Сибиряков Приморьеттан уонна Мэҥэ-Хаҥалас оройуонуттан симментальскай боруода, туҥуй бургунастары аҕалбыт. Олортон уонча сүөһү Михаил Николаевичка тиксибитэ. Бу мантан Михаил Николаевич Готовцев племенной, селекционнай үлэтэ саҕаламмыта.
  • 1972-1975 сс. Ленинградтааҕы ветеринарнай институтка үөрэммитэ. Үөрэнэр кэмигэр спордунан утумнаахтык дьарыктаммыта. Институт сүүмэрдэммит хамаандатын чилиэнэ этэ.
  • 1976 сылтан күн бүгүҥҥэ диэри ыанньыксытынан үлэлээн кэллэ. Кини көннөрү ыанньыксыт эрэ буолбакка үлэтигэр атын наука ситиһиилэрин олоххо киллэрэргэ утумнаахтык үлэлэһэр. Бэйэтин үлэтин опытын киэҥник тарҕатар.
  • 1980 с. ахсынньы 1 күнүгэр Үлэ Албан аатын III степеннээх орденынан наҕараадаламмыта.
  • 1985 с. ахсынньы 5 күнүгэр Үлэ Албан аатын II степеннээх орденынан наҕараадаламмыта.
  • 1990 с. балаҕан ыйын 10 күнүгэр Үлэ Албан аатын I степеннээх орденынан наҕараадаламмыта.
  • Онон кини «Үлэ Албан аата» орден толору кавалера, Үлэ Геройа.
  • 1984-1991 сс. республиканскай быыстапкаларга, конкурстарга кыттыбыта. Михаил Николаевич ииппит-көрбүт ынахтара 12 төгүл I миэстэни, кыһыл көмүс, боруонса мэтээллэринэн, дипломнарынан наҕараадаламмыттара.
  • Михаил Николаевич Элита-рекорд кылаастаах уһулуччу үрдүк бородууксуйаны биэрбит 9 ынаҕа Государственнай Племенной кинигэҕэ киллэриллибиттэрэ.
  • 1985 с. «Сарыысса» уонна «Нарыннаайы» рекордискалара 6700 кг. үүтү биэрбиттэрэ. Күннэтэ 5-6 төгүл ыанар этилэр.
  • «Нарыннаайы» оҕото «Сэбирдэх» 1 оҕото республиканскай Головной племенной тэрилтэҕэ сиэмэлээһиҥҥэ сиэмэ бородууксуйаны биэрэн, бу оҕустар республикаҕа симментальскай боруода тарҕаммыт улуустарыгар 27 тыһыынча ынахтар сиэмэлэннилэр. Ордук «Нарзан» уонна «Нырок» оҕолоро төрөлкөйдөрүнэн, улаатымтыаларынан, бородууксуйалара үрдүгүнэн биһирэннилэр. Түөрт атыыр оҕуһа Государственнай Племенной Кинигэҕэ киллэрилиннилэр.
  • Михаил Николаевич улаатыннарбыт сүүһүнэн племенной сүөһүлэрэ республика араас улуустарыгар атыыламмыттара. Кини ииппит сүөһүлэрин удьуора элбэх хаһаайыстыбыларга удьуордаан иитиллэллэр.
  • Михаил Николаевич Саха сирин историятыгар симментальскай боруоданы сайыннарыыга сүҥкэн кылааты киллэрдэ. Кини курдук уһун сылларга тахсыылаахтык уонна племенной үлэни эҥкилэ суох баһылаан ыыппыт үлэһит суоҕун кэриэтэ.
  • 1992 с. Михаил Николаевич «Удьуор» бааһынай хаһаайыстыбаны тэрийэн үлэтин салгыыр.
  • 1999 с. олунньу 12 күнүгэр Саха Республикатын Президенин 671 №-дээх Ыйааҕынан «Удьуор» бааһынай хаһаайыстыба республика сүрүн бааһынай хаһаайыстыбалар ситимнэригэр киллэриллибитэ.
  • Михаил Николаевич тахсыылаах үлэтэ төрөөбүт Тандатын, Уус Алдан улууһун, Сахабыт сирин киэҥ ыырга ааттаппыт, үйэлэргэ сүппэт өҥөлөөх.
%d такие блоггеры, как: