МКУ "Борогонский музей истории улуса"

Бу  Потсдамнааҕы конференция иннинэ 1943 сыллаахха  Тегераҥҥа,  уонна 1945 сыл олунньу ыйга  Крымҥа,  үс  дойду  баьылыктара  иккитэ көрсүһэ сылдьыбыттара.

Бу Потсдамскай конференция  тэрээһин өттүнэн сүрдээх эппиэтинэстээх үлэ этэ, ол курдук  ССРС, АХШ уонна  Великобритания  спецслужбаларын утумнаах  үлэлэрин түмүгэр бу международнай конференция куттала суох ыытылларын хааччыйбыттара.

 Ол курдук  Берлиҥҥэ буолбут Европа уонна аан дойду дьылҕатын быһаарбыт  конференция куттала суох ыытылларын кимнээх хааччыйбыттарай ?.

 Оччотооҕу ССРС  НКВД салайааччыта Советскай Союз Маршала  Л.П. Берия, кини солбуйааччыта  С.Н. Круглов, уонна  Сталин личнай охранатын начальнига Н.С. Власик.

Бу ураты политическай суолталаах событияҕа биһиги биир дойдулаахпыт  Уус-Алдан улууьун  Дупсүн нэһилиэгиттэн төрүттээх Николай Саввич Гоголев буолар. 

Кини оччотооҕу Дүпсүн улууһун Тэбиик  нэһилиэгин «Махаайкы»  диэн кыракый алааска , дьадаҥы дьиэ кэргэнигэр  Гоголев Савва Матвеевич уонна Гоголева Анна Семеновна дьиэ кэргэннэригэр төрөөбүтэ. 

Оччотооҕу олох сиэринэн кыра Коля  «Маслов»  аатын сүгэр Дүпсүн сэттэ кылаастаах оскуолатыгар  үөрэнэ киирбитэ, уонна ситиһиилээхтик 1932-1935 сылларга үөрэнэн  бүтэрбитэ.

Үөрэҕин бүтэрэн баран Найахы начальнай оскуолатыгар  учууталлаабыта.  

 Онтон  1938 сылтан  Чараҥай ситэтэ  суох орто оскуолатыгар  биир сыл учууталлаан баран, салгыы  Мүрү начаалынай оскуолатыгар улэлээбитэ.

Салгыы улэҕэ уопутуран баран  Саһылыкаан оскуолатыгар сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ.

 Сэрии буолуон иннинэ «Бассабыыктыы тэрийээччи»  оройуон хаһыатыгар литературнай отдел сотруднигынан  үлэлии киирбитэ.

 Аҕа дойду сэриитэ  саҕаланаатын кытта бастакы хомуурга тубэһэн 1941 сыллаахха  атырдьах ыйын  12 күнүгэр дойдутун көмүскэлигэр аттаммыта. Сэрии бастакы сылларыгар  Иркутскай уобалас  «Мальта»  станциятыгар  младшай командирдары бэлэмниир курска үөрэнэн, младшай сержант званиятын ылбыта.

Ити курдук  Николай Саввич Гоголев бойобуой суола 1942 сылтан  598 стрелковай полкаттан саҕалаан  Берлиҥҥэ тиийэн түмүктэммитэ.  

Кини пограничнай полкаҕа уонна  НКВД сэриилэригэр сулууспалаабыта, фроҥҥа  сэриилэһэр кэмигэр иккитэ бааһырыы ыла сылдьыбыта.  

Кини кыайыыны Берлиҥҥэ сулууспалыы сылдьан көрсүбүтэ,  бу сырыттаҕына кинини  атын чааска сүүмэрдээн  балтараа  ыйы быһа байыаннай үөрэхтэрин өссө чиҥэтэн бэлэмнээбиттэр.

Бу үөрэтэллэрин былаһын тухары хамандыырдара ханна, туохха, бэлэмнииллэрин эппэттэр эбит.

Ол саҕана ХНТ Куттал суох буолуутун бас билэр аармыйата тэриллиэхтээх диэн истэллэр эбит, ол онно бэлэмнииллэрэ буолуо диэн саныыллар эбит.  

Бу үөрэнэ сырыттахтарына от ыйын 17  күнүгэр сарсыарда эрдэ туруораннар самолеттар түһэр сирдэригэр  илдьэн харабылга туруорбуттар. 

Бу эрэ кэнниттэн сэрэйбиттэр ханна, туохха бэлэмнээбиттэрин. 

Кылгастык Николай Саввич Гоголев  Потстдамскай конферецияҕа хайдах харабылга турбутун бу курдук ахтан хаалларбыта »  Биһиги үөрэнэ олорор  сирбититтэн  алта-сэттэ  биэрэстэлээх  аэродромҥа  массыынан илдьибиттэрэ уонна постка туруортаабыттара . 

Ол турдахпытына  күнүс  уон икки чаас ааһыыта  бастаан хас да истребителлар байыаннай самолеттар  көтөн кэлбиттэрэ .

 Кинилэр кэннилэриттэн  үрүҥ көмүс дуйдаах улахан самолет  уҥа-хаҥас өртүгэр  алталыы истребитель арыалдьыттаах көтөн кэлэн түспүттэрэ.

 Онтон эмиэ инник истребителлар көтөн  кэлэн түспүттэрэ.

 Ити күн биһиги киэһээ  түөрт чааска диэри турбуппут да сылайбатах этибит.

Кэлбит дьон массыыналарга  олоро-олоро  икки ойоҕосторунан , кэннилэринэн мотоциклаах  саллаатарынан  арыаллатан бытааннык айаннаан барбыттара, биһигини  туохха  бэлэмнээбиттэрин дьэ сэрэйбиппит.

Сарсыныгар  от ыйын 18 күнүгэр сарсыарда  9ч 30 м. саҕана постка туран  аан бастаан  Сталины,   конференцияҕа  кэлбит советскай делегация чилиэннэрин,   АХШ президенын Г. Трумэни,  Великобритания премьер-министрын У.Черчиллы, уонна лейбористкай партияҕа кандидатынан турбут  Этлины» көрбүппүт   диэн суруйбут ахтыыта баар.  

Потстдамскай конференция 1945 сыл от ыйын 18  күнүттэн саҕаланан баран атырдьах ыйын 3-күнүгэр диэри үлэлээбит.

 Делегациялар сылдьар сирдэрин хас эмэ төгүл сапердар бэрэбиэркэлииллэр эбит.

Бу кутталаах уонна эппиэтинэстээх үлэҕэ эҥкилэ суох сулууспалаабытын түмүгэр чааһын хамандыырыттан  хайҕал суругунан бэлиэтэнэн турар.  

Бу манна даҕатан эттэххэ, Гоголев Николай Саввич оччолорго армияҕа баар «осуобай»  отдел бэрэбиэркэтин кэнниттэн эрэ харабылга туруорбут буолуохтаахтар. 

Сэриигэ сылдьыбытын тухары, биир даҕаны буруйга сэмэҕэ тиксибэтэх саллааты эрэ  харабылга туруорбут буолуохтаахтар  диэн киһи сэрэйэн көрүөн сөп.   

Сэрииттэн эргиллэн кэлэн баран  1946 сыллаахха  ССКП  Уус-Алданнааҕы  райкомугар инструкторынан үлэлии киирбитэ, онтон тэрийэр партийнай  сэбиэдиссэйинэн 1956 сылга диэри үлэлээбит.

Сэрииттэн кэлэн баран  Дүпсүн сириттэн төрүттээх Лугинова Прасковья Петровна диэн кыыһы кэргэн ылан биэс оҕону төрөтөн күн сирин көрдөрбүттэрэ, Николай, Владимир, Александр, Петр, уонна соҕотох кыыстара Татьяна.  Николай Саввич Гоголев күн сиригэр көрдөрбүт  оҕолоруттан сыдьаан тарданнар  республика бары муннуктарыгар сиэннэрэ уонна хос сиэннэрэ айымньылаахтык үлэлии сылдьаллар.

Прасковья  Петровна олоҕун устатын тухары  Мүрү орто оскуолатыгар  начальнай оскуолатыгар үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ. 

Олоҕун тиһэх сылларыгар  1994 сыллаахха  бииргэ  үлэлээбит коллегатын кытта РСФСР ЯАССР үтүөлээх учууталын  И.П. Рыбкинаны кытта Мүрү №1 оскуолатыгар  музей тэрийэн хаалларбыттара. 

Бу улахан хайҕаллаах дьыала буоларын олохтоох дьоннор, уонна ыраахтан кэлэ сылдьар ыалдьыттар, манна үлэлээн ааспыт ветеран учууталлар мэлдьи тоһоҕолоон бэлиэтииллэр.  

Учуутал  сыралаах үлэтин түмүгүнэн  «Норуот  үөрэҕэриитин туйгуна»  аат иҥэриллибитэ.         

Гоголев Николай Саввич   Дьокуускайга  сэбиэскэй партийнай оскуолаҕа үөрэнэн  младшай агроном идэтин ылбыта. 

Кини партия эрэллээх байыаһа буоларынан  анаабыт сирдэригэр тиийэн үчүгэй түмүктэри ситиьэрэ, ону кини элбэх грамоталара уонна  туоһу суруктара  кэрэһэлииллэр. 

Ол курдук  Суоттуга  Дүпсүҥҥэ, Өлтөххө  араас партийнай үлэлэргэ,  кэлин оройуон сельполарыгар үтүө суобастаахтык үлэлээн   1971 сыллаахха пенсияҕа тахсыбыта.

Бииргэ үлэлии сылдьыбыт дьоннор кэпсээннэринэн, үлэтигэр бэриниилээх, чиэһинэй кырдьыксыт киһи эбит.

Олоҕун устатын тухары сэбиэскэй партийнай стаһа 30 сылга тиийэр,  үлэтин уопсай стаһа  43 сылга тэҥнэһэр.  

Олоҕун тиһэх сылларыгар  Николай Саввич Гоголев сэриигэ илдьэ сылдьыбыт портупеятын,  тутта сылдьыбыт малларын, элбэх грамоталарын,  улуустааҕы музейга бэлэх уунан хаалларбыта биһиги фондабытыгар  харалла сыталлар.     «Коммунизм актыыбынай тутааччылара буоларгытыгар баҕарабын»  диэн.   

Один комментарий к

  1. Thank you for sharing your info. I really appreciate your efforts and I will be waiting for your further post thanks once again.

    Постоянная ссылка
  2. Nice post. I was checking constantly this blog and I am impressed!
    Very helpful information specifically the last part 🙂 I care for such information much.
    I was looking for this particular info for a very long time.
    Thank you and best of luck.

    Постоянная ссылка
  3. What’s up, the whole thing is going nicely
    here and ofcourse every one is sharing information, that’s genuinely excellent, keep up writing.
    adreamoftrains webhosting

    Постоянная ссылка
  4. Hello my loved one! I wish to say that this post is awesome,
    great written and come with almost all important infos.
    I’d like to look more posts like this .

    Постоянная ссылка
  5. I loved as much as you’ll receive carried out right here.
    The sketch is tasteful, your authored subject matter stylish.
    nonetheless, you command get got an nervousness over
    that you wish be delivering the following. unwell unquestionably come further formerly
    again as exactly the same nearly a lot often inside
    case you shield this hike.

    Постоянная ссылка
  6. I simply want to tell you that I am just beginner to blogging and definitely liked this web blog. More than likely I’m planning to bookmark your blog . You amazingly come with terrific writings. Thanks for revealing your web-site.

    Постоянная ссылка
  7. Greetings from Carolina! I’m bored to death at work so I decided to check out
    your blog on my iphone during lunch break. I enjoy
    the information you present here and can’t wait to
    take a look when I get home. I’m surprised at how quick your blog loaded on my mobile
    .. I’m not even using WIFI, just 3G .. Anyways, excellent blog!

    Постоянная ссылка
  8. hello there and thank you for your information –
    I have certainly picked up something new from right here.
    I did however expertise several technical issues using this website, as
    I experienced to reload the website many times previous to I could get
    it to load properly. I had been wondering if your hosting is OK?
    Not that I’m complaining, but slow loading instances times
    will very frequently affect your placement in google and can damage your quality score if advertising
    and marketing with Adwords. Well I’m adding this RSS to my
    email and could look out for a lot more of your respective interesting content.
    Ensure that you update this again soon. 3gqLYTc cheap flights

    Постоянная ссылка
  9. you’re really a just right webmaster. The site loading speed is amazing.
    It sort of feels that you’re doing any unique trick. Furthermore, The contents
    are masterpiece. you’ve done a magnificent process on this
    topic! 3gqLYTc cheap flights

    Постоянная ссылка
  10. I like the helpful info you provide in your articles.

    I’ll bookmark your weblog and check again here frequently.
    I am quite sure I’ll learn lots of new stuff right here!
    Good luck for the next! 3gqLYTc cheap flights

    Постоянная ссылка
  11. I blog often and I truly appreciate your information. This great article has really peaked
    my interest. I am going to take a note of your website and
    keep checking for new information about once per week. I opted in for your
    Feed too.

    Постоянная ссылка
  12. Hello There. I found your blog using msn. This is a really well written article.
    I’ll be sure to bookmark it and come back to read more of your useful information. Thanks for the post.

    I’ll definitely return. 34pIoq5 cheap flights

    Постоянная ссылка
  13. Thanks for the good writeup. It in fact was once a leisure account
    it. Glance complex to far delivered agreeable from you!
    By the way, how can we communicate?

    Постоянная ссылка
  14. I don’t even understand how I ended up right here, however I believed this post was
    once good. I don’t know who you’re however definitely you
    are going to a well-known blogger when you aren’t already.
    Cheers!

    Постоянная ссылка
  15. Hello, this weekend is pleasant designed for me, because this moment
    i am reading this impressive informative piece of writing here at my home.

    Постоянная ссылка
  16. Hello, i read your blog occasionally and i own a similar
    one and i was just curious if you get a lot of spam
    remarks? If so how do you reduce it, any plugin or
    anything you can recommend? I get so much lately it’s driving me crazy so
    any support is very much appreciated.

    Постоянная ссылка
  17. I’ve read several just right stuff here. Definitely price bookmarking for revisiting.
    I surprise how much attempt you set to make any such great informative site.

    Постоянная ссылка
  18. Generally I don’t read article on blogs, however I would like to say that this write-up very pressured me to take a look at and do so!

    Your writing taste has been surprised me. Thanks, quite nice article.

    Постоянная ссылка
  19. I am regular visitor, how are you everybody? This post posted at this site is in fact
    fastidious.

    Постоянная ссылка
  20. I think this is among the most significant information for me.
    And i am glad reading your article. But should remark on some general things,
    The web site style is great, the articles is really excellent : D.
    Good job, cheers

    Постоянная ссылка
  21. This piece of writing is genuinely a pleasant one it helps new internet users, who are wishing in favor
    of blogging.

    Постоянная ссылка

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>